Gure larruazalaren erantzuna beroaren edo hotzaren aurrean

16 Apirilak 2021, 11:12 am
Published in Idatzita
Read 30 times

Gure azala organo sentsitiboa da. Haren bidez, azkura, mina, hotza, beroa... sentitzen ditugu. Gure gorputzeko lehen geruza da, eta, horregatik, funtzio garrantzitsua du kanpoko mehatxuen aurrean.

Azter dezagun, zehazki, nola erreakzionatzen duen gure azalak tenperatura-aldaketen aurrean.

skin eus 

Gure gorputzak tenperatura nahiko konstante mantendu behar du barrukaldean (35,8 eta 37,2 ºC artean). Beroa edo hotza sentitzen dugu dermisera iristen diren nerbio-bukaeren bidez. Dermisa gure azalaren bigarren jeruza da (gogoratu: epidermisa goiko geruza da, dermisa azpian dago eta hipodermisa beheko geruza). Nerbio-bukaera horiek informazioa hipotalamora, funtzio hori erregulatzen duen burmuinaren eskualdera, igortzen duten sentsoreak dira. Hipotalamoak, orduan, beroa edo hotza sentitu ahala, odol-hodiei dilatatzeko edo uzkurtzeko agintzen die.

Beroa sentitzen badugu, burmuinak dermiseko odol-hodiak dilatatzeko aginduko du, odol-fluxua handitu dezaten, eta, hala, larruazalaren beroa kanporantz barreiatuko da.

Baina larruazalak beste forma batzuk ditu gure gorputzeko tenperatura jaisten laguntzeko; izerditzea oso garrantzitsua da. Izerdi-guruinak ere dermisean kokatzen dira, eta izerdi-tantak askatzen dituzte larruazalaren poroetatik. Tantak azalera atera eta lurruntzen direnean, azalaren beroa xurgatzen dute. Kasu horretan, arazoa sor daiteke giro-tenperatura handia bada eta hezetasun-maila handia badu (gutxi gorabehera 32ºC eta %60ko hezetasuna). Egoera horretan, ariketa fisikoa egiten ari bagara eta gure gorputzak bero handia sortzen badu, baliteke airea ez izatea gai hezetasun gehiago onartzeko, eta ezin izango dugu izerdi hori kanporatu.

Hotza sentitzen dugunean, prozesuak alderantzikatu egiten dira. Odol-hodiak uzkurtu egiten dira azaleko odol-fluxua murrizteko eta gorputzaren erdiko eremuetan mantentzeko. Hain zuzen, hotza benetan handia denean, odol-hodiak uzkurtu egiten dira, odol-fluxua zeluletaraino igarotzen uzten ez duten heinean, eta zelulak oxigeno-gabeziagatik hiltzen dira (izoztea).

Baina odol-hodiez eta izerdi-guruinez gain, ileek ere eragin dezakete gorputzeko beroari eusteko edo hura askatzeko. Giza gorputzak batez beste 5 milioi ile-folikulu ditu (ileak), eta gure gorputz guztia estaltzen dute, esku-ahurrak eta oinazpiak izan ezik. Hotza dugunean, ile bakoitza duen muskulu txiki bat (pili) puntaz jartzen da, eta “oilo-azalaren” fenomenoa sortzen du, gorputzeko beroa larruazaletik hurbil mantentzeko asmoz. Hala ere, tenperatura erregulatzeko metodo hori ez da oso eraginkorra gizakientzat, nahiz eta beste ugaztun batzuentzat eta hegaztientzat izan behar duen; izan ere, hegaztiek, guk ez bezala, ile asko eta ile lodiagoak dituzte.